Bir Sandalye Nasıl Oyulur ve Varaklanır? El Oyması Nasıl Anlaşılır
Gürgen iskeletten altın varaklı sandalyeye uzanan altı aşama ve el oymasını makine oymasından, gerçek varağı altın boyadan ayırmanın yolları ve atölyeden notlar.
Bir mağazada iki oymalı sandalye yan yana duruyor. Biri 6.000 TL, diğeri 14.000 TL ve ikisinin de sırtında yaprak kıvrımları, ayaklarında altın parıltısı var. Aradaki farkı gözle ayırmak ilk bakışta zor; oysa biri CNC tezgâhında kazınmış ve altın boyayla bitirilmiş, diğeri ustanın bıçağıyla oyulmuş ve gerçek altın varakla kaplanmıştır.
İnegöl atölyemizde bir sandalye ham gürgen iskeletten parlayan altın yüzeye 7 ile 10 günde ulaşır ve bu sürenin büyük kısmı beklemekle geçer. Aşağıda adım adım yapılışı anlatıyoruz; ardından el oymasını makine oymasından, gerçek varağı boyadan nasıl ayırabileceğinizi gösteriyoruz.
- Bir sandalye; iskelet, el oyması, astar, bolus ve varak, patinaj ile döşeme olmak üzere altı aşamadan geçer ve kuruma süreleri nedeniyle 7 ile 10 gün sürer.
- El oymasında bıçak izleri hafif farklıdır, iki ayak birebir aynı değildir; makine oymasında her tekrar milimetrik eşittir ve kenarlar keskin bir fırça izi taşır.
- Gerçek varak ışığı derinden yansıtır, parmakla hafifçe sürtüldüğünde renk atmaz; boya ise sarı parlak ve düzdür, kenarları çatlayıp kabuk bırakır.
- Oymalı parçanın fiyatı, harcanan saat ve varak miktarını yansıtır; sorarak kontrol etmek en güvenli yoldur.
Birinci aşama: iskelet ve malzeme seçimi
Her oymalı sandalye sağlam bir iskeletle başlar. Atölyemizde klasik koleksiyonda gürgen ve ceviz kullanılır; gürgen sıkı damarlı, iç yüzeyi homojen olduğu için oymaya ve ağır yüke dayanıklıdır. Ahşap fırında kurutulur ve nem oranı yüzde 8 ile 10 arasına indikten sonra işlenir. Nemi bu seviyenin üstünde olan ahşap oyulduktan sonra büzülür, astar çatlar ve varak kabarır.
Sandalyenin ölçüsü bu aşamada belirlenir: oturma yüksekliği 45 ile 47 cm, sırt yüksekliği 100 ile 115 cm, oturum genişliği 50 cm. Bu ölçüler kâğıt kalıpla çizilir ve ustanın ilk işi, kalıbı ahşap üzerine yerleştirip oyma yönünü damarla uyumlu seçmektir. Damara ters oyulan bir yaprak ucu, kısa sürede kırılır.
İkinci aşama: el oyması
Oyma, sandalyenin ruhunu taşıyan aşamadır. Usta ilk olarak desenin ana hatlarını çizer, ardından yarım yuvarlak ve düz dil denilen farklı genişlikte oyma bıçaklarıyla ahşabı geriye doğru alır. Bir sandalye sırtındaki yaprak desenini oymak ortalama iki ile üç gün sürer. Oyma bıçakları keskin tutulur, çünkü kör bir bıçak ahşap liflerini yırtar ve yüzeyi pürüzlü bırakır.
Aynı deseni on kez oysanız, on tanesi birbirine çok benzer ama hiçbiri aynı olmaz. Bıçağın o gün nasıl gittiğini yaprağın kıvrımında görürsünüz. Makine bunu yapamaz, çünkü her seferinde aynı hareketi yapar.
Mehmet Ali Ocak, Oyma Ustası
Üçüncü aşama: astar ve zımpara
Oyma bittiğinde ahşap yüzey hâlâ pürüzlüdür. Varağın parlak çıkması için yüzeyin cam gibi pürüzsüz olması gerekir ve bu yüzden tavşan derisi tutkalı ile tebeşir karışımından oluşan astar, altı ile sekiz kat halinde fırçayla sürülür. Her kat kuruduktan sonra çok ince zımpara ve nemli sünger ile düzeltilir.
Astar oyma çukurlarına girmemeli, yaprak kıvrımlarını doldurmamalıdır. Bu yüzden katlar çok incedir ve çukurlarda ahşabın el izini kaybetmemesi için küçük fırçalar kullanılır. Bu aşama 2 ile 3 gün alır, çünkü her kat tam kurumadan yenisi sürülemez.
Dördüncü aşama: bolus ve varak
Astarın üzerine bolus denilen ince bir kil katmanı sürülür. Kırmızı bolus altının derinliğini artırır ve ışıkta sıcak bir parlaklık verir; sarı bolus ise daha açık bir ton sağlar. Üç kat sürülen bolus, akik taşıyla parlatılabilecek kadar sert hale gelir.
Varak uygulaması, su varağı yöntemiyle yapılır. Yüzey su ve alkol karışımıyla hafifçe ıslatılır; 8 x 8 cm boyutundaki altın yaprak, bir varak fırçasıyla yüzeye taşınır ve su, varağı kendiliğinden çeker. Varak en ufak bir hava akımında uçtuğu için atölyenin kapıları kapalı tutulur. Altın tabaka kuruyunca akik taşıyla yüzeye sürtülür; bu işlem bolusun altında kalan varağı aynaya yakın bir parlaklığa getirir.
Beşinci aşama: patinaj ve koruma
Yeni varak çok parlaktır ve klasik bir salonda yapay görünebilir. Patinaj aşamasında oyma çukurlarına ince bir koyu tonlu boya sürülür, sonra yüzeyden silinir; çukurlarda kalan boya derinliği vurgular, yüksek noktalar parlak kalır. Bu işlem ustanın göz kararına dayanır ve her parçada farklıdır.
Son olarak yüzeye ince bir şellak ya da koruyucu vernik sürülür. Altın varak bu katmanın altında bile hava ile temasa girmediği için kararmaz. Gümüş varak kullanılan parçalarda bu koruma zorunludur, çünkü gümüş havadaki kükürtle kararır.
Altıncı aşama: döşeme ve montaj
Varak kuruduktan sonra sandalyenin oturum ve sırt yüzeyi döşenir. Yay, sünger ve pamuk dolgu elle yerleştirilir, kumaş gerilir ve zımba ile sabitlenir. Kadife ve damask gibi kumaşlarda desen eksenini sırtın ortasına denk getirmek bir ustanın en az yarım saatini alır. Döşeme, varaklı yüzeye zarar vermemek için en son yapılır.
El oymasını makine oymasından ayırmanın beş işareti
| İşaret | El oyması | Makine oyması |
|---|---|---|
| Tekrar | İki yaprak birebir aynı değildir | Tüm yapraklar milimetrik aynıdır |
| Kenar | Bıçak izi, hafif dalgalı çizgi | Keskin, fırça izli kenar |
| Derinlik | Yaprağın ortası derin, ucu yüzeye yakın | Aynı derinlikte düz |
| Arka yüz | Arkası da işlenmiş | Arkası düz |
| Çukur | Köşeler yumuşak ve temiz | Köşelerde yuvarlak freze izi |
En kolay test, oymalı bölgeye ışığı yandan tutmaktır. El oymasında bıçağın yüzeyi hafif farklı açılarla kesmesi, gölgede küçük dalgalanmalar bırakır. Makine oymasında ise gölge, bir kalıp gibi düzgündür. Şüpheniz varsa mağazada oyma ayağın arkasına bakın; el oymasında arka taraf da bitirilmiş olur.
Gerçek varağı boyadan ayırmak
Altın varak ve altın boya yan yana durduğunda ilk fark ışıkta çıkar. Gerçek varak yüzeye bakış açısını değiştirdikçe sarıdan hafif turuncuya doğru ton değiştirir ve ışığı yüzeyin derinliğinden yansıtır. Boya ise düz bir sarı kalır ve yüzeyde bir plastik tabaka gibi durur.
İkinci fark, çukurlardadır. Gerçek varak oyma çukurlarına bolusla birlikte girer ve patinajla koyulaşır. Boya fırçayla sürüldüğü için çukurlarda birikir ve kabarır. Üçüncü fark, ömürdür: boya birkaç yıl içinde mat ve sararır, varak onlarca yıl sonra bile aynı parlaklıkta kalır.
Bu işçiliği taşıyan Oymavera parçaları
Atölyemizde el oyması ve gerçek altın varak, klasik koleksiyonun tamamında kullanılır. Saray Klasik Yemek Odası Takımı oymalı masa ayakları ve altın varaklı vitriniyle bu işçiliğin yemek odasındaki örneğidir. Lale Oymalı Karyola ise lale motifini baş ucuna yatak odasında taşır.
Yemek Odası TakımlarıSaray Klasik Yemek Odası Takımı
Karyola ve KomodinLale Oymalı Karyola 180 x 200Oturma grubunda Hilal Oymalı Koltuk Takımı, altın varaklı oymalı ahşap çerçevesi ve bordo kadifesiyle sandalye işçiliğinin salona uyarlanmış halidir. Bu parçaların her biri, yukarıdaki altı aşamadan geçerek atölyeden çıkar.
Koltuk TakımlarıHilal Oymalı Koltuk TakımıAdım adım özet
- İskelet. Kurutulmuş gürgen ya da ceviz, nem oranı yüzde 8 ile 10 arasında işlenir.
- Oyma. Usta, deseni çizip farklı genişlikteki bıçaklarla elle oyar.
- Astar. Tutkal ve tebeşir karışımı 6 ile 8 kat sürülür ve zımparalanır.
- Bolus ve varak. Kil katmanı üzerine altın yaprak su ile yerleştirilir ve akikle parlatılır.
- Patinaj ve koruma. Çukurlara koyu ton verilir, yüzey şellakla korunur.
- Döşeme. Kumaş en son gerilir ve zımbalanır.
Fiyatın içinde ne var
El oyması bir sandalyenin fiyatı, harcanan saat ve malzeme ile doğrudan ilişkilidir. Sırt oymasında 16 ile 24 saat, astar katlarında 10 ile 14 saat, bolus, varak ve parlatmada 8 ile 12 saat, döşemede 4 ile 6 saat çalışma gerekir. Bu rakamlar sandalyenin desenine göre değişir; ortalama bir sandalyede toplam emek 40 ile 55 saat civarındadır.
Malzeme tarafında ise gürgen ya da ceviz, tavşan derisi tutkalı, tebeşir, bolus kili, altın varak ve kumaş vardır. Varak maliyeti kaplanan yüzeye göre değişir; oyma çukurları geniş yüzey yarattığı için aynı boyutta düz bir parçadan daha fazla varak harcanır. Bu yüzden oymalı bir sandalye, düz bir sandalyenin iki katından fazlasına mal olabilir.
Sipariş verirken sorulacak dört soru
Birinci soru, oymanın elle mi makineyle mi yapıldığıdır. İkinci soru, varağın gerçek altın mı, sarı metal mi olduğudur. Üçüncü soru, iskeletin masif ahşap mı, kontraplak ya da MDF mi olduğudur. Dördüncü soru, atölyenin satış sonrası onarım yapıp yapmadığıdır. Bu soruların cevapları yazılı olarak verilebiliyorsa ürün gerçekten atölye işidir.
Ürün ölçüsü, kumaş ve varak rengi de bu aşamada belirlenir. Bizde kumaş numunesi ve varak örneği evinize götürülür; karar ışıkta verilir. Üretim süresi modele göre değişir, ancak oymalı bir takım için haftalar hesaplayın ve kuruma sürelerini aceleye getirmeyin.
Atölyeden bir ayrıntı: köşeler ve çukurlar
İyi bir oymanın en görünmez bölümü, çukurların dibidir. Usta, bıçağı çukura her girişinde yüzeyin dibini 1 mm kadar temiz bırakır; bu temizlik astarın düzgün oturmasını sağlar. Çukurlarda kalan toz ya da talaş, astarın altında kabarcık yaratır ve varak aylar sonra kabarabilir. Bu yüzden oyma bittiğinde yüzey fırça ve hava ile iki kez temizlenir.
Sıkça Sorulan Sorular
Bir sandalyeyi oymak ve varaklamak kaç gün sürer?
Oyma 2 ile 3 gün, astar ve bolus 3 ile 4 gün, varak, parlatma ve patinaj 1 ile 2 gündür. Kuruma süreleri dahil toplam süre 7 ile 10 gündür.
Gerçek altın varak ne kadar altın içerir?
Mobilya varağı genellikle 22 ayar ve üzeri altından üretilir. Bir yaprak 8 x 8 cm civarındadır ve yüzeyi kaplamak için yüzlerce yaprak kullanılabilir.
Gümüş varak mobilyada kullanılır mı?
Evet, özellikle soğuk tonlu klasik salonlarda. Gümüş kararabileceği için üzerine koruyucu vernik sürülür ve nem yüksek odalarda altın varak daha sorunsuzdur.
Kendi ölçüme göre oyma sandalye yaptırabilir miyim?
Evet. Sırt yüksekliği, oturum genişliği, desen ve varak rengi kişiye özel üretilebilir. Kumaş seçimi de aynı anda yapılır.
Atölyeyi ziyaret edip üretimi görebilir miyim?
Showroom ve atölye ziyareti için önceden randevu almanız yeterlidir. Oyma ve varak aşamalarını yerinde görmek, ölçü kararını da kolaylaştırır.
Atölyenin çalışmasını ve bakım hizmetlerini oyma ve varak atölyesi sayfasında görebilir, ziyaret randevusu için iletişim sayfasına uğrayabilirsiniz.
